Opracowanie wzorca statutu stowarzyszenia rejestrowego


Problem

Zgodnie z art. 20a ust 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym sąd rejestrowy ma 7 dni na rozpoznanie wniosku o założenie stowarzyszenia. W praktyce proces ten często trwa wiele tygodni. Niejednolite orzecznictwo powoduje również, że część sądów kwestionuje określone zapisy, co dodatkowo proces wydłuża. Wątpliwości budzi fakt, że wiele organizacji nie chce odwoływać się od orzeczeń sądu nawet wówczas, gdy nie jest przekonana o ich zasadności. „System odwoławczy” jest dla organizacji nieprzyjazny i znacząco wydłuża proces rejestracji.

W dniu 1 marca 2021 roku ma wejść w życie nowe brzmienie art. 19 ww. ustawy, zgodnie z którym organizacje pozarządowe prowadzące działalność gospodarczą wnioski do KRS składać będą wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Organizacje, które działalności gospodarczej nie prowadzą, również będą miały taką możliwość. Bez zmian towarzyszących powyższym rozwiązaniom, samo wykorzystania systemu teleinformatycznego nie przyspieszy jednak rejestracji stowarzyszeń.

Rozwiązanie

Naszym zdaniem względem stowarzyszeń należy podjąć działania analogiczne, jakie podjęto względem kół gospodyń wiejskich oraz spółek, tj. opracować wzorzec statutu stowarzyszenia (analogicznie do wzorca umowy spółki) i towarzyszące wzorcowi uchwały.

Uzasadnienie

Zgodnie z art. 20a ust. 2 wniosek o wpis spółki, której umowa została zawarta przy wykorzystaniu wzorca umowy udostępnionego w systemie teleinformatycznym, sąd rejestrowy rozpoznaje w terminie jednego dnia od daty wpływu. W ustawie wprost wskazane jest, że uwzględniono tu potrzebę ułatwienia rejestracji spółek (art. 19 ust. 7). Wzorzec spółki obecnie regulowany jest rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 stycznia 2015 r. w sprawie określenia wzorców dotyczących spółki z ograniczoną odpowiedzialnością udostępnionych w systemie teleinformatycznym (załącznik nr 1 do rozporządzenia).

Zgodnie z art. 5 ust. 3 ww. ustawy z dnia 9 listopada 2018 r. o kołach gospodyń wiejskich, koło gospodyń wiejskich może działać na podstawie wzorcowego statutu, którego treść określa załącznik do ustawy. W każdym czasie koło gospodyń wiejskich działające na podstawie wzorcowego statutu może przyjąć własny statut, zgodny z wymogami określonymi w ust. 2 ustawy.

Przewidywane efekty

Rejestracja stowarzyszeń w oparciu o wzorzec statutu zostanie skrócona do jednego dnia. Co umożliwi powstającym organizacjom podjęcie działań od razu (w przypadku stowarzyszeń nie ma formuły stowarzyszenie w trakcie rejestracji). Część stowarzyszeń skorzysta ze ścieżki rejestracji w oparciu o wzorzec statutu, co ułatwi pracę referendarzom.

Efekty pożądane

Celem jest uproszczenie rejestracji stowarzyszeń i uzupełnienie dotychczasowych form rejestracji.

Efekty niepożądane

Celem uproszczenia nie jest ujednolicenie form organizacyjnych stowarzyszeń, których wielką zaletą jest różnorodność i testowanie innowacyjnych rozwiązań. Każde stowarzyszenie powinno docelowo pracować nad własnym, specyficznym statutem odpowiadajacym jego celom, sposobie działania i przekonaniom członków. Zazwyczaj jednak etap doprecyzowania statutu i poszukiwania własnych rozwiązań dotyczy już organizacji działającej. Zmuszanie organizacji do szczegółowego zaplanowania form swojej organizacji zanim rozpocznie działalności nie jest dobrym pomysłem. Stąd projekt wzorca statutu.

Uwagi dodatkowe

Wzorzec statutu powinien odnosić się do art. 10 ust. 1 ustawy prawo o stowarzyszeniach, który to artykuł wskazuje, jakie elementy statut stowarzyszenia określa w szczególności. Nie rekomendujemy przy tym zmian samej ustawy prawo o stowarzyszeniach w zakresie innym, niż tylko niezbędnym do wprowadzenia wzorca statutu. Jednocześnie jednak zwracamy uwagę na trudności w praktyce stosowania niektórych zapisów, przede wszystkim art. 10 ust. 1 pkt 3, który to zapis poza oczywistą koniecznością wskazania w statucie celów, wymaga również podania sposobów ich realizacji, co nie jest praktykowane względem innych form prawnych, w tym wspomnianych już KGW. Przy opracowywaniu wzorca statutu należy też rozstrzygnąć takie kwestie, jak np. możliwość 1-osobowego zarządu stowarzyszenia, której to możliwości sama ustawa nie zakazuje, ale która rodzi wątpliwości w praktyce sądowej.

Przy konstrukcji wzorca należy naszym zdaniem kierować się zasadą minimalizmu, tj. odnosić się wyłącznie do niezbędnych, ustawowych zapisów. Nie należy też stawiać znaku równości między wzorcem statutu a modelowym statutem stowarzyszenia. Opracowanie tego drugiego nie jest możliwe, biorąc pod uwagę mnogość sfer w jakich działają stowarzyszenia.

Wskazujemy też, że w oparciu o ustawę prawo o stowarzyszeniach – z wyłączeniem przepisów dotyczących rejestracji – zakładane są w ewidencji starosty nie prowadzące działalności gospodarczej kluby sportowe i uczniowskie kluby sportowe (art. 4 ust. 2 i art. 4 ust. 7 ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie). Statuty tych podmiotów – zarejestrowanych w ewidencji – również w całości opierają się na art. 10 ust. 1 ustawy prawo o stowarzyszeniach, różni je jedynie brak działalności gospodarczej i węższy zakres celów.

Załączniki
Otwarta dyskusja na temat tezy (aktualizowane)
Dyskusja na Facebooku
Formularz dyskusyjny
Dodatkowe materiały i pliki do pobrania
Wzorcowe statuty i regulaminy organizacji pozarządowych!